Ấn tượng Kon Plong (7)

Tác giả: Sống Thật Chậm

Gột rửa xong mớ bùn bám đầy hai ống chân thì trời vừa hửng lên. Lò dò ra trước cửa, gặp ngay Chủ nhiệm Minh Tâm vừa đi bàn giao đồ cho điểm trường lẻ về, mặt mày có vẻ không vui lắm. Đứng hóng hớt với mọi người về chuyến thăm các điểm trường (vì thời gian không cho phép, phải chia làm nhiều nhóm nhỏ, nên mỗi người chỉ có thể thăm tối đa là 3 điểm trường trong buổi chiều ngày hôm ấy), thấy Chủ nhiệm Tâm rút xấp biên bản ra đưa cho người đàn ông nước da bánh mật, dáng thấp đậm, áo thun cộc tay, quần xắn móng lợn, chân xỏ dép lê, đang ngồi vắt vẻo trên chiếc xe máy: “Thầy ký giúp biên bản bàn giao chiều nay”, tôi hết hồn. Nãy giờ tưởng đó là phụ huynh học sinh được nhờ chở giúp Tâm nhà mình đi điểm trường lẻ. Người đàn ông tưng tửng: “Mai xem còn gì ký luôn một thể cũng được mà…”

Chuyến đi này tôi đóng vai trò bình vôi, theo để phụ giúp cho 2 chủ gánh là Mẹ Còi và Chủ nhiệm Tâm, nên chẳng tham gia phần liên lạc trước với các trường, chẳng biết ai vào với ai, chỉ biết mỗi tên thầy Đ. nhờ bài viết về chuyến đi khảo sát của Mẹ Còi hồi tháng Hai. Buổi trưa lúc ăn cơm chỉ thấy được giới thiệu thầy T., hiệu phó phụ trách mảng Tiểu học. Trên đường đi qua mấy điểm trường Tiểu học và Mầm non, nghe thầy L. nói với cô giáo nhận đồ: “Anh chỉ đưa các chị ấy đi nên không biết, có gì em cứ điện thoại cho anh Th. mà hỏi.” Cái câu “có gì hỏi anh Th.” tôi phải được nghe đến mấy lần trong buổi chiều ấy. Lúc đó ghé tai Chủ nhiệm Tâm hỏi: “Thầy này là thầy nào?”, Chủ nhiệm vùng vằng: “Thầy Th., hiệu trưởng đấy.” Tôi suýt té ngửa 🙂

Mấy chị em đang đếm thử với nhau xem mỗi đứa bị bao nhiêu nốt ruồi vàng cắn, thầy Th. thản nhiên đưa chân ra cho chúng tôi xem rồi nói: “Không gãi thì chẳng làm sao, bọn em bị cắn mãi cũng quen đi, các chị xem này.” Ối giời, xung quanh mắt cá chân của thầy chi chít những nốt đen đen nhỏ tí, chắc là ruồi vàng châm vào bị gãy vòi bỏ của chạy lấy người 🙂

Chiều còn sớm, thầy bảo tôi: “Chị có muốn đi thăm Văng Loa chiều nay luôn không? Sáng mai mà đi thì sợ quay ra muộn, lại bị mắc mưa giữa đường đấy!” Tất nhiên là tôi gật ngay rồi, phần vì tôi muốn công việc gọn gàng, phần vì tôi muốn tìm hiểu thêm cái thầy hiệu trưởng độc đáo này.

Ngồi sau xe thầy L., cảm giác an tâm vì người lái xe khỏe mạnh vững vàng, đi với thầy Th. thì lại an tâm vì biết ngay đó là một tay lái lão luyện và có chiếc xe tốt không chê vào đâu được. Câu chuyện của chị em tôi bắt đầu nổ như bắp rang từ lúc ấy.

Thầy Th. là người Lạng Sơn, có mười mấy năm thâm niên dạy học và làm hiệu phó ở trường Đăk Ring, mới chuyển về đây làm hiệu trưởng trong năm học này. Vì thầy kiêm nhiệm vai trò thanh tra giáo dục của huyện nên một năm mất mấy tháng lượn vòng quanh các trường ở khắp các xã, cứ khoảng tuần lễ như thế lại về trường làm việc đôi ngày. Ở một huyện địa bàn lớn như thế này, cớ gì lại lấy một thầy hiệu trưởng đi làm thanh tra, suốt dọc đường đi Văng Loa tôi cứ băn khoăn mãi như thế. Nhưng đến chiều tối hôm đó, rồi sáng hôm sau, khi thầy bỏ cả buổi sáng chở tôi sang khảo sát Đăk Ring bằng xe máy, tôi đã hiểu và nghĩ nếu mình ở địa vị Trưởng phòng Giáo dục huyện, mình cũng sẽ cử con người này làm thanh tra giáo dục.

Đến Văng Loa, tôi đi bàn giao xong, quay sang lớp học thì thấy thầy đang đứng chỉ tay vào sách giáo khoa, bắt học trò đọc cho nghe. Được vài dòng, gật gù rồi lại bảo thôi, chuyển qua kiểm tra đứa khác. Đến đứa thứ ba, ông mãnh có vẻ không thuộc mặt chữ lắm, đọc theo trí nhớ những gì hóng hớt được khi bạn bên cạnh bị kiểm tra, thầy cười cười bảo: “Này, cấm học thuộc lòng! Đọc đoạn dưới xem nào!” Y như rằng học trò ngậm hạt thị. Thầy giải thích với tôi trên đường về: “Khi em nhận bàn giao trường này, mới phát hiện ra có rất nhiều học sinh lớp 2 còn chưa biết đọc chị ạ. Cho nên lúc nào ghé qua cũng phải tranh thủ kiểm tra chúng nó thì tình hình mới khá lên được.” Cô giáo vừa xong việc với An, bước vào lớp bị thầy vẫy ra hành lang, chỉ về phía cổng: “Em đóng cái bảng kia bị sai rồi, đóng thế thì lúc cần làm sao gỡ xuống được, phải đóng như thế này này…” Tôi chịu chết, không hiểu làm sao lái xe máy chở tôi chạy vèo qua cổng mà có thể biết cái bảng đóng sai đóng đúng như thế nào. Tôi vốn bị coi là con cú vọ, có gì liếc qua thấy ngay vấn đề mà phen này cũng xin ngã mũ bái phục đại sư phụ.

Tối ấy khi ăn tối giao lưu với giáo viên, chúng tôi tranh thủ giải thích về chương trình Cơm thịt, về Gánh hàng xén, thầy Th. nói: “Bọn em cũng bị mắc như ở Tây Bắc chị ạ, muốn nấu cơm cho Mẫu giáo ăn để giữ chân các cháu ở trường nhưng đứa thì có chế độ, đứa thì không, nên không thể làm được.” Hỏi ra thì toàn trường có độ hơn 50 cháu ở độ tuổi từ 3 đến 5, nghĩa là cần một bàn tay nào đó chìa ra mới có thể có được bát cơm trưa ở trường. Tôi hỏi thầy có muốn tôi xin với bác Tuấn cho trường được hưởng chương trình cơm thịt không (bạn đừng nghĩ rằng tôi hỏi vô lý nhé, vì tôi đã gặp trường trả lời không rồi, đơn giản là trường ấy không muốn vẽ thêm việc ra để lo), câu trả lời như đinh đóng cột: “Có chứ chị.” Rồi thầy tính ngay ra là chỉ xin một nửa số điểm trường thôi, để chạy thử xem hiệu quả có tốt không rồi mới dám xin cho toàn trường. Nhìn người đàn ông ngồi khoanh chân trên chiếu, đôi mắt sắc lẻm luôn nhìn thẳng như muốn đọc rõ tâm can người đối diện, tính toán mọi thứ rành rẽ trong chớp mắt, tôi vẫn có cảm giác mình ngồi nói chuyện với một chủ doanh nghiệp hơn là một hiệu trưởng.

Sáng hôm sau, trên đường chở tôi đi Đăk Ring, tôi mới có dịp nghe và biết thêm nhiều điều. Tôi biết trường Măng Buk mua được gạo rẻ hơn các trường khác trong huyện vì mua được trực tiếp từ dân, đỡ tiền vận chuyển, mà xã lại có sản lượng thóc cao nhất nên không lo thiếu gạo… Tôi biết nếu hàng hóa chúng tôi gửi trước lên đến Măng Đen có thể gửi dần từng kiện theo xe công trình vào tới các trường, không mất tiền chuyên chở chặng ấy… Tôi biết có lần trường được nhận tài trợ 3 suất học bổng, mỗi suất trị giá 500 ngàn đồng, nhưng nhà tài trợ đòi trường phải đưa học sinh ra huyện để dự lễ trao trực tiếp, thế là 2 thầy giáo phải dùng xe máy chở 3 học sinh đó ra huyện, ngủ trọ lại để sáng hôm sau nhận, nhận xong phải cho học sinh ăn gì chứ chẳng lẽ để chúng nhịn đói đi về, thế là trường phải nghiến răng cắt từ cái ngân sách còm ra 500 ngàn đồng để chi cho cái việc đi nhận ấy – “việc cần làm thì phải làm để các cháu thấy vui và tự hào, nhưng em thấy nó làm sao ấy chị ạ.”… Tôi biết học trò ở các điểm lẻ vì thiếu phòng học nên chỉ được học có 1 buổi, thầy cô đánh vật với học sinh thế nào cũng không nhồi nhét nổi hết những yêu cầu của chương trình… Tôi biết học trò ở đây đa số học hết cấp 2 rồi nghỉ ở nhà làm ruộng hoặc đi rừng. Lớn lên một chút thì kết hôn với người cùng dân tộc… Tôi biết trường Măng Buk 2 ít nhất xe máy còn vào được tới nơi, chứ Đăk Ring có những điểm trường ở trên đỉnh núi chỉ có thể leo bộ lên, nếu là dân sở tại, mùa khô cũng phải leo vài tiếng đồng hồ mới tới nơi… Tôi biết thầy Th. có vợ cũng làm giáo viên, mới được chuyển về Đăk Tăng (một trường gần trung tâm huyện hơn), hai vợ chồng có 1 con trai nhưng không dám sinh thêm lần nữa vì sợ sau này không lo nổi cho con thì tội…

Lại cũng vẫn là những mẩu chuyện không đầu không cuối, nhưng đủ để gieo vào tôi niềm tin là nếu Gánh hàng xén tha lôi được bất cứ thứ gì lên đây, giao vào tay những con người như thế này, thì các cổ đông của Gánh có thể yên tâm hoàn toàn.

Trên đường về lại Sài Gòn, tôi cười rúc rích bảo Minh Tâm: “Này, nói xin lỗi chứ lúc biết ai là thầy Th. hiệu trưởng tớ suýt ngất, cứ tưởng đấy là một lão… lái trâu.” Tâm cười khinh khích với tôi: “Sống Chậm nói thế còn nhẹ, tớ thì nghĩ thầy giáo gì mà y hệt lão… buôn lợn.” Túm lại, giống thứ gì thì giống, cái chúng tôi cần là một người biết việc, nói được thì làm được, và chúng tôi nhất trí rằng ở đây chúng tôi đã may mắn vớ được một người như thế.

9 bình luận trong “Ấn tượng Kon Plong (7)

  1. Chủ nhiêm Tâm có được bài học hay từ cuộc đời nhé,đôi khi dưới sự xù xì thô ráp là ngọc long lanh đấy nhé.Mình thích những người gặp cái mến ngay được,nhưng cũng thực sự mến những người mà càng tiếp xúc lâu càng ngỡ ngàng về chất của họ.Thầy hiệu trưởng dưới cái nhìn của SC làm mình muốn gặp quá.

  2. Mỗi lần dõi theo “cơm thịt”, “hàng xén” lên non, em đều phải lót trang bản đồ phía dưới, lật qua lật lại vậy mà đầu óc vẫn cứ đậu phộng lanh quanh với những tên gọi vùng miền đọc cứ phải đánh vần nhẩm trước. Thế nhưng hình ảnh các thầy cô giáo ở những nơi trường lớp chon von, phên tre vách nứa trống hươ trống hoác ngổn ngan ấy sao mà thân thương quá! thân thương và đáng quý dẫu mình chưa được biết mặt rõ tên.

    • Mình cũng thế đấy. Trước mỗi chuyến đi nghe tên các điểm trường lẻ (thường là tên thôn, tên bản) thấy còn khó nhớ hơn học ngoại ngữ. Thế mà cứ tham gia chuẩn bị, phân bổ hàng rồi đưa hàng lên, đến khi về thấy nơi ấy thân thương và quen thuộc như quê nhà mình vậy. Cách đây mới hơn nửa năm, nếu có ai bảo mình sẽ đặt chân đến những địa danh ấy, chắc sẽ ôm bụng cười chứ đừng nói tới chuyện ngồi lên kế hoạch tháng nào đi đâu 🙂

      Đi và thấy yêu hơn đất nước mình, chưa kể gặp gỡ những con người trong sáng và thuần hậu đến mức mình ngỡ không tồn tại trong đời thực, bạn ạ.

  3. Thich nhat cau nay:” gieo vào tôi niềm tin là nếu Gánh hàng xén tha lôi được bất cứ thứ gì lên đây, giao vào tay những con người như thế này, thì các cổ đông của Gánh có thể yên tâm hoàn toàn”
    Chu nhiem Tam co bi thay Th “doa” khong ma “khong vui lam”?

    • Chủ nhiệm Tâm nhà mình quen thấy các thầy nhiệt tình nồng hậu từ phút đầu gặp gỡ, nên khi gặp thái độ thận trọng xa cách của thầy Th. thì hơi sốc tí thôi. Nhưng đến phút ra về thì Chủ nhiệm cũng phải công nhận là thầy Th. là một trong những nhân vật hiệu quả và đáng tin cậy nhất ở địa bàn ấy rồi 🙂

Không cho phép ghi chú.